Chọn kem chống nắng: SPF, PA và cách đọc nhãn
Chọn kem chống nắng thế nào: SPF và PA thật sự nói lên điều gì, chỉ số bao nhiêu là đủ, và da mụn với da nhạy cảm khác nhau ở chỗ nào.
Trả lời ngắn: SPF đo khả năng chặn tia gây bỏng nắng, PA đo khả năng chặn tia đi sâu hơn gây sạm và lão hóa. Với sắc tố thì PA quan trọng không kém SPF, nhưng nhãn hay được đọc mỗi con số SPF. Chỉ số hợp lý cho dùng hằng ngày ở Việt Nam là SPF 30 trở lên và PA+++ trở lên. Trên mức đó, chênh lệch giữa các con số nhỏ hơn nhiều so với chênh lệch do bôi đủ lượng hay không. Loại tốt nhất là loại bạn chịu bôi mỗi ngày.
Bài này nói về cách chọn. Phần bôi bao nhiêu và bôi lại khi nào nằm ở bài Chống nắng cho người bị nám.
SPF và PA nói lên điều gì
| SPF | PA | |
|---|---|---|
| Chặn tia nào | Tia gây bỏng nắng, đỏ rát | Tia đi sâu hơn, gây sạm, nám, lão hóa |
| Ghi trên nhãn | SPF 30, 50, 50+ | PA+ tới PA++++ |
| Thấy ngay không | Có, da không bị cháy nắng | Không, hậu quả tích lại qua nhiều năm |
| Quan trọng với sắc tố | Có | Rất quan trọng |
| Xuyên qua kính | Phần lớn bị chặn | Xuyên qua được |
Dòng cuối là điều nhiều người chưa biết: ngồi cạnh cửa sổ hay trong ô tô vẫn bị tác động, dù không hề thấy nóng hay rát. Đây là lý do người làm việc cạnh cửa kính cả ngày vẫn bị sạm dần.
Một con số để cân nhắc: SPF 30 chặn khoảng 97%, SPF 50 chặn khoảng 98%. Chênh lệch nhỏ. Trong khi bôi nửa lượng cần thiết thì hiệu quả thực tế tụt xuống thấp hơn nhiều so với con số in trên hộp. Chọn chỉ số cao mà bôi mỏng thì vẫn thua chọn chỉ số vừa mà bôi đủ.
Loại khoáng chất và loại thấm, chọn cái nào
Hai nhóm này khác nhau ở cách hoạt động, không ở chỗ cái nào tốt hơn.
Loại khoáng chất nằm trên bề mặt và phản xạ tia. Ít gây kích ứng hơn nên hợp với da nhạy cảm, da đang phục hồi, da vừa can thiệp. Nhược điểm là dễ để lại vệt trắng và cảm giác nặng mặt hơn.
Loại thấm vào da hấp thụ tia rồi chuyển hóa. Nhẹ, không vệt trắng, dễ chịu khi dùng hằng ngày. Nhưng một số thành phần trong nhóm này có thể gây châm chích với da đang yếu.
Loại pha trộn cả hai là lựa chọn phổ biến và thường dễ dùng.
Với da đang mỏng yếu hoặc đang phục hồi, chúng tôi thường khuyên ưu tiên loại khoáng chất trong giai đoạn đầu. Khi da khỏe lại thì chọn theo cảm giác dễ chịu.
Chọn theo tình trạng da
Da mụn hoặc da dầu. Ưu tiên kết cấu mỏng nhẹ, không gây bí. Điều quan trọng hơn cả loại nào là làm sạch kỹ vào buổi tối - kem chống nắng để qua đêm là một nguyên nhân bít tắc hay bị bỏ qua.
Da nhạy cảm, da đang phục hồi. Bảng thành phần càng ngắn càng tốt, không hương liệu, không cồn khô. Nếu kem nào cũng gây rát thì trong giai đoạn đầu ưu tiên che chắn vật lý trước - mũ rộng vành, khẩu trang, hạn chế ra nắng - rồi quay lại dùng kem khi da chịu được.
Da đang có nám hoặc sắc tố. Chọn loại ghi rõ cả SPF lẫn PA, chỉ số PA càng cao càng tốt. Nhiều người bị nám bôi chống nắng đều mà vẫn sạm thêm chỉ vì dùng loại chỉ ghi SPF.
Vùng body. Diện tích lớn gấp nhiều lần mặt nên lượng cần dùng cũng lớn hơn hẳn. Một hộp nhỏ dùng cho cả người thì gần như chắc chắn đang bôi thiếu. Với vùng body, dạng chai lớn hoặc dạng dễ trải rộng thực tế hơn.
Trẻ nhỏ. Việc đúng ở tuổi đó là che chắn và tránh giờ nắng gắt, kem chỉ là lớp bổ sung. Phần lớn mức độ sắc tố về sau được quyết định bởi tổng lượng nắng tích lại trong những năm đầu đời.
Những hiểu nhầm hay gặp
- “Trời mát, trời mưa thì khỏi bôi” - tia gây sạm và lão hóa không phụ thuộc vào việc trời có nắng gắt hay không
- “Ở trong nhà thì không cần” - đúng nếu bạn ngồi xa cửa sổ. Sai nếu bạn làm việc cạnh cửa kính
- “Da ngăm thì không cần chống nắng” - da ngăm ít bỏng nắng hơn nhưng dễ tăng sắc tố hơn, tức là dễ để lại vết sẫm sau mỗi đợt viêm
- “Kem nền có SPF là đủ” - lượng kem nền bôi lên mặt thường chỉ bằng một phần nhỏ lượng cần thiết để đạt chỉ số ghi trên hộp
- “SPF 50 bôi một lần là xong cả ngày” - con số không nói lên thời gian. Ra ngoài lâu hay ra mồ hôi thì vẫn phải bôi lại
- “Chống nắng gây bít tắc nên da mụn thì thôi” - bỏ chống nắng khi đang có mụn làm vết thâm đậm hơn và lâu mờ hơn nhiều
Những câu khách hỏi nhiều nhất
SPF bao nhiêu là đủ
SPF 30 trở lên cho dùng hằng ngày, và chọn loại có PA+++ trở lên. Lên SPF 50 nếu bạn ra ngoài nhiều, đi xe máy, hoặc đang trong lộ trình xử lý sắc tố. Nhưng đừng đổi SPF cao hơn để bù cho việc bôi mỏng, cách đó không hiệu quả.
Kem chống nắng loại nào tốt nhất
Không có loại tốt nhất cho mọi người. Loại tốt nhất với bạn là loại đủ chỉ số, không gây kích ứng cho da bạn, và dễ chịu đến mức bạn chịu bôi mỗi ngày. Một sản phẩm đắt tiền nằm trong ngăn kéo thì bằng không.
Có cần bôi chống nắng khi ở trong nhà không
Nếu ngồi gần cửa kính hoặc hay ra vào ngoài trời thì có. Nếu ở sâu trong nhà cả ngày thì không bắt buộc. Nhưng với người đang trong lộ trình xử lý sắc tố, bôi đều hằng ngày vẫn đơn giản hơn là ngày nào cũng phải tự đánh giá.
Kem chống nắng có gây nám không
Không. Điều ngược lại mới đúng: bỏ chống nắng là một trong những lý do phổ biến nhất khiến nám quay lại sau khi đã làm. Nếu một sản phẩm cụ thể gây kích ứng thì vấn đề nằm ở sản phẩm đó, không phải ở việc chống nắng.
Da đang trị nám thì chọn loại nào
Ưu tiên loại khoáng chất hoặc loại pha trộn, bảng thành phần ngắn, có PA cao. Trong giai đoạn da vừa can thiệp và còn nhạy cảm, che chắn vật lý là lớp bảo vệ chính, kem là lớp bổ sung.
Đã bôi chống nắng đều mà vẫn sạm, vì sao
Ba lý do hay gặp nhất, theo thứ tự: bôi thiếu lượng, không bôi lại trong ngày, và dùng loại chỉ có SPF mà không có PA. Lý do thứ tư ít gặp hơn: thứ bạn đang mang không phải loại sắc tố chịu ảnh hưởng của nắng, mà là loại khác cần hướng xử lý khác.
Tại Kim DMP, chống nắng là phần chúng tôi nói kỹ với mọi khách trước khi bắt đầu, vì đây là yếu tố quyết định kết quả có giữ được hay không. Làm liệu trình tốn kém rồi không chống nắng đều thì sắc tố quay lại, đôi khi chỉ trong vài tuần. Nếu bạn chưa chắc mình đang mang loại sắc tố nào, hãy đặt lịch soi da - biết đúng mình bị gì là bước quyết định nhất.